Niektóre leki wywołują napady padaczkowe nawet wtedy, gdy wcześniej nie występowały żadne objawy tej choroby. Szczególnie dotyczy to preparatów wpływających na układ nerwowy lub przyjmowanych niewłaściwie. Szybkie rozpoznanie pierwszych objawów i natychmiastowa konsultacja z lekarzem pozwalają ograniczyć zagrożenie. Jeśli wiesz, które leki mogą wywołać napad, łatwiej unikasz komplikacji i poważniejszych problemów zdrowotnych.
Najważniejsze informacje:
- Leki z grup przeciwpadaczkowych, psychiatrycznych oraz niektóre przeciwbólowe powodują napady padaczkowe.
- Za napad odpowiada głównie zaburzenie równowagi między pobudzeniem a hamowaniem w mózgu.
- Największe ryzyko mają osoby po urazach, ze schorzeniami neurologicznymi albo z genetyczną skłonnością do padaczki.
Czy leki mogą wywołać padaczkę?
Leki mogą prowadzić do napadów padaczkowych nawet u osób bez wcześniejszych problemów neurologicznych. Substancje tego typu wpływają na pracę mózgu – zakłócają procesy chemiczne i elektryczne, przez co łatwiej o napad. Wystąpienie drgawek zależy od stosowanej dawki, sposobu przyjmowania oraz indywidualnych predyspozycji.
Kiedy leki zaburzają równowagę między bodźcami pobudzającymi i hamującymi w obrębie mózgu, wzrasta ryzyko napadu padaczkowego. Przyjmowanie preparatów niezgodnie z zaleceniami albo w przebiegu chorób neurologicznych dodatkowo zwiększa zagrożenie.
Które leki najczęściej powodują napady padaczkowe?
Napoje padaczkowe najczęściej wywołują karbamazepina, okskarbazepina, lamotrygina, fenytoina i barbiturany. W rzadkich sytuacjach powodem mogą być niektóre leki psychiatryczne czy przeciwbólowe, takie jak ibuprofen.
Osoby z zespołem Dravet należą do szczególnej grupy – w ich przypadku napady wywołują m.in. karbamazepina, okskarbazepina, barbiturany i lamotrygina. Przedawkowanie fenytoiny lub nieprawidłowe dawkowanie innych leków przeciwpadaczkowych także czasem wywołuje drgawki.
Jak leki mogą wywołać napady padaczkowe?
Leki z listy tych, które powodują napady, wpływają na wzajemną równowagę pobudzenia i hamowania w mózgu. Kluczowe są tu dwa neuroprzekaźniki: glutaminian (pobudzający) oraz GABA (hamujący). Kiedy rośnie aktywność glutaminianu lub maleje skuteczność działania GABA, neurony zaczynają pracować zbyt intensywnie.
Wywołane lekami napady padaczkowe pojawiają się na skutek takich mechanizmów działania:
- Blokowanie kanałów sodowych albo wapniowych w komórkach nerwowych, co zakłóca przekazywanie impulsów
- Pogorszenie transmisji GABA-ergicznej i utrata prawidłowej kontroli nad sygnałami nerwowymi
- Zbyt silne pobudzanie receptorów glutaminianowych, co prowadzi do nadmiernej aktywności neuronów
Zaburzając podstawowe mechanizmy przekazu w układzie nerwowym, leki czasami prowokują groźny napad.
Kto jest najbardziej narażony na padaczkę polekową?
Leki najczęściej prowadzą do padaczki u osób z rozpoznanymi chorobami neurologicznymi lub uszkodzeniem mózgu. Pacjenci z genetycznymi predyspozycjami oraz po urazach głowy muszą szczególnie uważać. Większe ryzyko dotyczy także dzieci z zespołami neurologicznymi i osób starszych.
Do grupy podwyższonego ryzyka należą również osoby przyjmujące:
- Leki o działaniu neurotoksycznym, które oddziałują bezpośrednio na neurony
- Leki moczopędne lub wpływające na gospodarkę wodno-elektrolitową
- Jednocześnie kilka leków działających na centralny układ nerwowy
Wystąpienie epilepsji spowodowanej lekami najczęściej łączy się z obecnością dodatkowych czynników ryzyka.
Jak rozpoznać objawy padaczki polekowej?
Objawy napadu polekowego nie różnią się od zwykłej epilepsji. Najczęściej występują drgawki, utrata przytomności oraz zaburzenia świadomości. Część osób przed napadem odczuwa tzw. aurę – charakterystyczne mrowienie czy zmiany widzenia, które sygnalizują zbliżający się atak.
Podczas napadów związanych z lekami obserwuje się najczęściej takie symptomy:
- Drgawki obejmujące kończyny lub całe ciało
- Krótkie wyłączanie świadomości albo stan „zamyślenia”
- Brak kontaktu z otoczeniem i niepamięć zdarzenia
- Nietypowe wrażenia – np. dziwne zapachy lub dźwięki tuż przed napadem
Co zrobić, gdy podejrzewasz napad po zażyciu leku?
W przypadku pojawienia się napadu po przyjęciu leku zgłoś się do lekarza lub wezwij pomoc medyczną jak najszybciej. Nie odstawiaj samodzielnie leku ani nie zmieniaj dawki bez kontaktu ze specjalistą. Szybka konsultacja i odpowiednie wskazania lekarza pozwalają zmniejszyć ryzyko kolejnych napadów i dobrze dopasować terapię.
Twój lekarz może w takiej sytuacji zaproponować następujące rozwiązania:
- Zmianę leku na substancję o niższym ryzyku wywoływania napadów
- Dostosowanie stosowanej dawki
- Dodatkowe badania, by potwierdzić polekowe pochodzenie napadu lub wykluczyć inne przyczyny
Osoby, które już wcześniej rozpoznano jako chore na epilepsję, mogą bezpiecznie kontynuować leczenie, jeśli przestrzegają zaleceń oraz pozostają pod stałą kontrolą specjalisty. Odpowiednio dobrana terapia pozwala zatrzymać napady u większości pacjentów, a właściwy nadzór medyczny ogranicza ryzyko powikłań.